Skip to main content

Featured

कनकादित्य सूर्य मंदिर कशेळी

मित्रांनो, दिवाळीच्या सुट्ट्यांमध्ये कोकणच्या निरागस आणि दिव्यभूमीला स्पर्श करण्याचा योग आला. आदित्य म्हणजे सूर्य. तसे सूर्य मंदिर भारताबाहेरही आढळतात. त्यापैकी भारतात ओडिशा राज्यातील कोर्णाकचे सूर्यमंदिर तर जगप्रसिद्ध आहेच. त्याचबरोबर सौराष्ट्रात (गुजरात) वेरावळ बंदराजवळ प्रभासपट्टण येथे फार प्राचीन सूर्यमंदिर आहे. १२९३ मध्ये अल्लाउद्दीन खिलजी सौराष्ट्रावर चाल करून आला. त्या वेळी प्रभासपट्टणच्या सूर्यमंदिरात वेगवेगळ्या आसनांवर बसलेल्या बारा सूर्यमूर्ती होत्या जे बारा महिन्याचे प्रतिक होते. हल्ल्याची आगाऊ बातमी मिळाल्यामुळे तेथील पुजाऱ्याने दक्षिणेकडे जाणाऱ्या वेरावळच्या एका व्यापाऱ्याच्या गलबतावर त्यातील काही मूर्ती चढवल्या व तो व्यापारी त्या मूर्ती घेऊन दक्षिणेकडे निघाला. फक्त येथील परिस्थिती शांत झाल्यावर तू त्या मूर्ती परत आन अशी सूचना पुजारीने त्या व्यापाऱ्याला सांगितले. ते गलबत कशेळी गावाच्या समुद्रकिनाऱ्यापाशी आले असता अडकले, पुढे जाईना भरपूर प्रयत्न केले पण जहाज काय जागचे हलेना शेवटी त्या व्यापाऱ्याच्या मनात आले की, कदाचित देवाची येथेच राहण्याची इच्छा आहे. म्हणून त्याने एक मूर्...

वाशीम जिल्ह्यातील ब्रिटिश स्थापत्यच्या आठवणी...





मित्रांनो, वाशिम, मेहकर व कारंजा ही ब्रिटिशकालीन शहरे. ब्रिटिशकालीन कारंजा मेहकर या तत्कालीन डाक मार्गावरील एक डाग घर (rest house) म्हणजे चांडस येथे असलेली ब्रिटिश कालीन इमारत होय. 

ब्रिटिश अधिकाऱ्याच्या प्रवास मार्गातील या प्रशासकीय दप्तरात प्रशासकीय कामाबरोबर राहण्याची सोय होत असे.

मालेगाव वाशिम रोडवर सुद्धा अमानी तसेच मालेगाव अकोला रोडवर मेडशी येथेही डाग घर इमारती होत्या. पण त्यापैकी मेडशी येथील इमारत संपूर्ण नामशेष झाली असून अमानी येथील इमारत नष्ट होण्याच्या मार्गावर आहे. अमानी येथील इमारतीत बरीच वर्षे पोलिस परिवहन अधिकारी कार्यालय होते. अशा या इमारती काही काळ सार्वजनिक बांधकाम खात्या करिताही वापरण्यात आल्या. मात्र भारतीय दप्तरांच्या जाण्यानंतर तेथील वर्दळ संपली आणि फक्त इतिहास उरला.

प्रस्तुत वास्तू प्रशस्त उंच आणि तत्कालीन ब्रिटिश प्रशासन स्थापत्यची आठवण करून देते. लाकडी छताची उंच दालन, दगडी चौकोनी तळखड्यावर लाकडी खांब अशी इमारतीची वैशिष्ट्ये. इमारतीच्या मागे खंड अवस्थेत काही खोल्या व चर्च सदृश्य इमारत बघायला मिळते.

मेहकर जात असताना बऱ्याचदा हटकून नेहमीच या इमारतीकडे मी बघायला जातो. दरवर्षी ढासळत जाणारी तिची अंगे आता पार संपण्याच्या मार्गावर आहेत.

असो ब्रिटिश स्थापत्याची आणि प्रशासकीय व्यवस्थेची साक्ष देणारी इमारत प्रतीक्षेत आहे मातीच्या मिठीत जाण्यासाठी..! शेवटी इतिहास आहे, कधी वाचून तर कधी अनुभवून जगण्याचा..! आणि इतिहास ब्रिटिशांचा असला तरी काय झालं माती तर आमची आहे.!

-प्रा रवि आत्माराम बाविस्कर

।।फक्तइतिहास।।





#faktitihas, #washim

वाशीम जिल्ह्यातील ब्रिटिश कालखुना- जेव्हा थडगं बोलू लागतं..

वाशीम जिल्ह्यातील ब्रिटिश कालीन बंगला





Comments

Followers चला माझ्यासोबत इतिहासाच्या वाटेवर..

Popular Posts